Panel diskusija „Srpska revolucija u jugoslovenskom kontekstu”

U okviru programa „Razgovori o Jugoslaviji”, ovim razgovorom započinjemo seriju „Sretnimo se u MuzeJU”, posvećenu tematizovanju Srpske revolucije u jugoslovenskom kontekstu. Polazeći od toga da se istorijsko sećanje oblikuje i transformiše u skladu sa društvenim i političkim okolnostima u kojima nastaje i traje, nastojaćemo da osvetlimo načine na koje su Srpska revolucija i Prvi srpski ustanak predstavljani, tumačeni i obeležavani u različitim jugoslovenskim državnim okvirima tokom 20. veka.

U prvom razgovoru učestvovaće istoričarke umetnosti Jasmina Cukić, kustoskinja Narodnog muzeja Srbije, i Jovana Milovanović, naučna saradnica Instituta za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta u Beogradu. Razgovor će voditi istoričarka Veselinka Kastratović Ristić, muzejska savetnica Muzeja Jugoslavije.

Učesnice će se osvrnuti na pitanje načina kojim je početak borbe za oslobođenje 1804. godine postao deo zvanične ideologije, kao i uticaja istoriografije, javnog diskursa, likovne i spomeničke kulture na percepciju ovih događaja i proces njihove transformacije od ideje o borbi za slobodu Srba ka konceptu borbe za oslobađanje Južnih Slovena. Biće reči i o različitim interpretacijama i nazivima ovih događaja ‒ od „bune” i „ustanka” do „revolucije” ‒ kao odrazima širih političkih i ideoloških transformacija. Razgovor otvara prostor za promišljanje odnosa srpske nacionalne istorije i jugoslovenskog iskustva, kao i savremenih načina obeležavanja Dana srpske državnosti.

Jasmina Cukić govoriće o Prvoj jugoslovenskoj izložbi održanoj u Beogradu 1904. i paralelnom osnivanju Jugoslovenske umetničke galerije pri Narodnom muzeju, kao mestima artikulacije jugoslovenske ideje kroz kulturnu politiku i izložbene prakse, kao i o načinu kojim je, tim povodom, simbolički interpretirana Srpska revolucija. Razmotriće se doprinos intelektualaca i umetnika koji su idejno ili organizaciono učestvovali u kreiranju i realizaciji ove manifestacije, poput arheologa Miloja Vasića, slikarke Nadežde Petrović i dr. Biće reči i o izložbi kao inicijalnom podstreku za dalji razvoj ideje o udruživanju južnoslovenskih umetnika kroz osnivanje umetničkih udruženja poput „Lade” i Jugoslovenske umetničke kolonije.

Jovana Milovanović osvrnuće se na načine obeležavanja praznika Sretenja i Prvog srpskog ustanka u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca, odnosno Kraljevini Jugoslaviji, analizirajući kako su državni okviri i zvanični narativi uticali na oblikovanje kulture sećanja i integrisanje ustaničkog nasleđa u šire jugoslovenske ideološke matrice. Posebno će biti razmotreno i kako je u tom procesu menjana percepcija ustaničkog vožda Karađorđa ‒ od srpskog, do jugoslovenskog junaka.

Učesnice:
MA Jasmina Cukić, kustoskinja Narodnog muzeja Srbije
dr Jovana Milovanović, naučna saradnica, Institut za istoriju umetnosti, Filozofski fakultet u Beogradu
Veselinka Kastratović Ristić, muzejska savetnica Muzeja Jugoslavije