Intervencija „budućnosti. izgubljene i tek zamišljene”

U sredu, 17. decembra u 13 časova, u Muzeju Jugoslavije biće predstavljena nova umetnička instalacija pod nazivom „budućnosti. izgubljene i tek zamišljene”, rad umetničkog dua doplgenger. Polazeći od istraživanja filmske građe koja je nekada pripadala Muzeju revolucije naroda i narodnosti Jugoslavije i Memorijalnom centru Josip Broz Tito, a danas se čuva u Muzeju Jugoslavije, članovi dua ‒ umetnici Isidora Ilić i Boško Prostran ‒ stvaraju svojevrsni „nacrt” filmskog programa za beogradski Muzej revolucije, čija izgradnja nikada nije dovršena.

Filmska građa nekadašnjeg Muzeja revolucije sastoji se od dokumentarnih materijala iz ratnog i poratnog perioda koji se odnose na Narodnooslobodilačku borbu. Autori podsećaju da, i pored postojanja filmskih sekcija unutar partizanskog pokreta, veoma malo snimljenog materijala je ostalo sačuvano. Prve dokumentarne filmske zapise o NOB-u obezbedili su najpre sovjetski, a potom i britanski ratni reporteri, oblikujući tako prve filmske storije o jugoslovenskom narodnom otporu protiv okupatora. Deceniju kasnije, jugoslovenski sineasti beležiće prve reportaže o ustancima i oslobodilačkim borbama naroda Trećeg sveta tokom procesa njihove dekolonizacije.

Za razliku od ove, filmsku građu Memorijalnog centra čine poklon-filmovi, zatim izbor Titovih omiljenih kinematografskih ostvarenja, ali i snimci koje je on, kao filmski amater, lično pravio. Tito je kamerom beležio putovanja, ali i svakodnevicu i privatne trenutke sa suprugom Jovankom Broz i prijateljima, i upravo ovi prizori su posebno privukli pažnju autorâ instalacije. Jedan od upečatljivih primera tog dela građe potiče iz kasnih pedesetih godina, kada se Tito na Brionima sastaje sa egipatskim predsednikom Naserom i indijskim premijerom Nehruom. Dok razgovaraju o prevazilaženju blokovske podele i gradnji politike nesvrstanosti, trenuci odmora trojice državnika, na plaži i u krugu porodica, pažljivo su zabeleženi kamerom.

Vertikalnom montažom filmskih fragmenata iz dva različita filmska korpusa, doplgenger ih desubjektivizuje i pretvara u koreografiju ukrštajućih i sukobljenih elemenata. Utemeljena u konceptu „dekolonizujuće kamere”, kojim se istovremeno dokumentuje političko oslobađanje i otvara prostor za analitičko preispitivanje vizuelne arhive borbe, intervencija „budućnosti. izgubljene i tek zamišljene” izjednačava javne i privatne snimke jugoslovenskog projekta, predlažući nacrt za svojevrsni „komunizam slikâ”, s idejom da ospori kolonijalne narative i izgradi nova shvatanja istorije i moći.

Intervencija dua doplgenger izvedena je u okviru osnovne postavke Muzeja Jugoslavije u saradnji sa kustoskinjama Muzeja Simonom Ognjanović i Marijom Đorgović.

Umetnički duo doplgenger čine Isidora Ilić i Boško Prostran, audiovizuelni umetnici koji žive i rade u Beogradu. Radovi doplgengera bave se odnosom između umetnosti i politike kroz preispitivanje režima pokretnih slika i modusa njihove recepcije. Oslanjajući se na tradicije eksperimentalnog filma i videa, doplgenger interveniše na već postojećim medijskim produktima, ili proizvodi originalne u formi proširenog filma. Iako im je pokretna slika osnovni medij, njihova praksa uključuje i tekst, prostorne instalacije, performanse, predavanja i diskusije. Radovi doplgengera nalaze se u javnim kolekcijama, a predstavljani su na samostalnim i grupnim izložbama i filmskim festivalima u zemlji i inostranstvu.

Članovi dua urednici su publikacija Amateri za film (Beograd, 2017) i Film i borba (Beograd,2025). Dobitnici su umetničkih stipendija i rezidencijalnih boravaka, nagrada filmskih festivala i prestižne Politikine nagrade „Vladislav Ribnikar”.